دپارتمان ژنتیک

تاریخ 1395/10/24 زمان 12:26:50 بازدید 3706

دپارتمان ژنتيك و متابوليك

دپارتمان ژنتيك و متابوليك بيمارستان صارم در يك نگاه

اين دپارتمان دارای شش بخش اصلی به شرح ذيل مي باشد:

  • بخش ژنتیک بالینی و مشاوره ژنتيك
  • آزمايشگاه سیتوژنتیک
  • بخش ژنتیک مولکولی
  • بخش متابوليك
  • بخش تشخیص قبل از تولد
  • آزمایشگاه فوق تخصصی تشخیص قبل از لانه گزینی PGD

 

اهم خدماتی که در این دپارتمان ارائه می گردد عبارتند از:

- مشاوره‌های ژنتیك قبل از ازدواج، قبل از بارداری و هنگام بارداری

- مشاوره ژنتیك، تشخیص، درمان‌ و پیشگیری از بیماری‌های متابولیك و بیماری‌های نوروموسكولر

- مشاوره ژنتیک و تشخیصی برای انواع عقب ماندگی‌های ذهنی و بیماری‌های اسکلتی

- مشاوره تخصصی تشخیص ژنتیکی پیش از بارداری

- تشخیص قبل و بعد از تولد بیماری‌های ژنتیكی

- تشخیص قبل از تولد با استفاده از آمنیوسنتز برای تشخیص ناهنجاری های کروموزومی

- تشخیص سریع ناهنجاری شمارشی کروموزوم‌های جنین (مانند سندرم داون) در زمان قبل از تولد در عرض 48 ساعت (Rapid FISH)

 

- تشخیص ژنتیکی قبل از بارداری و پیش از لانه گزینی جنین (PGD)

 

- غربالگری متابولیک نوزادان

- غربالگری دوران بارداری سه ماهه اول و سه ماهه دوم بارداری

- بررسي ژنتيكي علل و انواع سرطان خون و تومورها (FISH)

- تعيين جنسيت جنين و تست ابویت

- مشاوره و آموزش خانواده‌ها در مورد مشكلات ژنتیكی آن ها

 

دپارتمان ژنتیک و متابوليك

 

امروزه پیشرفت‌های چشمگیری در زمینه شناخت علل و درمان بیماری ها با منشاء ژنتیکی بدست آمده است، بنابراین خدمات مشاوره ژنتیک و انجام آزمایشات ژنتیکی یکی از ضروری ترین اجزاء بررسی بیماران در تخصص‌های مختلف محسوب می‌شود.

بدلیل طبیعت مشکلاتی که مراجعین به بیمارستان صارم دارند (مانند نازایی، سقط، عدم موفقیت در باروری های مصنوعی، سقط هاي مکرر، و تولد فرزندانی مبتلا به بیماری های ژنتیکی و ناهنجاری های مادرزادی و ...) لذا به خدمات ژنتیک برای تعیین علت و انتخاب روش های درمانی مناسب نیاز مبرم وجود دارد. دپارتمان ژنتیک نيز به منظور پاسخگویی به این نیازهای اساسی بیماران و پزشکان راه‌اندازی شده است. هدف اين دپارتمان این است که با تلاش مستمر و بهره‌گیری از آخرین دستاوردهای علمی بتواند برای پرسش های متنوع متقاضیان پاسخی در خور ارائه نمايد. بخش های اصلی دپارتمان ژنتیک و متابولیک بیمارستان صارم عبارتند از:

 

از بدو تاسیس بیمارستان و راه اندازی دپارتمان ژنتیک تلاش شده است تا بهترین خدمات با کیفیت قابل قبول در محدوده زمانی مناسب به مشاوره جویان تقدیم گردد. همچنین تلاش شده است تا امکانات تشخیصی جدیدتر هم به تدریج در دپارتمان مورد استفاده قرار گيرد تا بتوان خدمات ارزنده تری را ارائه نمود.

  • بخش ژنتیک بالینی و مشاوره
  • آزمايشگاه سیتوژنتیک
  • بخش ژنتیک مولکولی
  • بخش متابولیک
  • بخش تشخیص قبل از تولد
  • آزمایشگاه فوق تخصصی تشخیص قبل از لانه گزینی PGD

     
  • بخش ژنتیک بالینی و مشاوره ژنتیک

در این بخش خدمات ژنتیک به مراجعین و خانواده‌ها ارائه می‌گردد. مراجعین در یک جلسه مشاوره دوستانه مشکلات خود را به بحث می‌گذارند و درباره جزئیات بیماری، چگونگی بروز نشانه‌ها، سیر پیشرفت علائم، پیامدهای طبی یا جراحی، بروز معلولیت ها در خود و سایر افراد فامیل توضيحات لازم را ارائه می‌دهند. اطلاعات ارائه شده توسط متخصصين این بخش طبقه‌بندی و شجره خانوادگی رسم می شود. الگوی وراثتی بیماری از شجره استخراج، خطر بروز یا تکرار عارضه در افراد مورد نظر محاسبه و اعلام می گردد. در صورت لزوم بررسی‌های کامل آزمایشگاهی، رادیولوژی و کروموزومی یا مولکولی انجام و تلاش می‌شود تا تشخیص بیماری شناخته و علت آن معلوم گردد. بدیهی است با مشخص شدن علت بیماری یا مشکل، راه حل‌های درمانی متنوع موجود به بحث گذاشته می‌شود. در نهایت خانواده‌ها راهنمایی می‌گردند تا با توجه به گزینه مناسب با شرایط خود تصمیم مقتضی و آگاهانه بگیرند.

خدمات ارائه شده در اين بخش با استانداردهای کلاس الف جهانی مطابقت دارد و به شما اطمینان می‌دهیم که از مشورت با متخصصین و مشاورین این مرکز همواره راضی خواهید بود.

 

  • مشاوره ژنتیک برای چه کسانی توصیه می‌شود؟

امروزه مشاوره ژنتیک در تخصص‌های گوناگون پزشکی بویژه در بخش زنان و مامایی امری بسیار رایج مي باشد. لذا ضروري است مشاوره ژنتیک براي افراد ذيل صورت پذيرد:

  • ازدواج‌های خویشاوندی
  • ازدواج یا بارداری در سنین بالا
  • سقط‌های مکرر بدلیل نقص در فاکتور های 2 و 5 انعقادی
  • نازائی بدلیل فاکتور مردانه، الیگوآزواسپرمی و جهش در ژن های AZF
  • سابقه تولد یک فرزند مبتلا به ناهنجاری های متعدد
  • سابقه تولد یک فرزند بدلیل ناهنجاری کروموزومی
  • سابقه بیماری عصبی یا عقب ماندگی ذهنی در فردی از خانواده
  • سابقه تولد نوزادی با ابهام تناسلی
  • سابقه ابتلاء به تشنج یا اوتیسم و بیماری های روانی مانند افسردگی و شیزوفرنی در خانواده
  • سابقه بیماری های عصبی- عضلانی مانند بیماری دوشن، بکر، SMA و LGMD یا بیماری شارکو-ماری-توث در خانواده
  • سابقه بیماری های متابولیک میکرومولکولی (فنیل کتونوری، گالاکتوزمی، تیروزینمی، و ...) در خانواده
  • سابقه بیماری های متابولیک ماکرومولکولی (بیماری های گوشه، نیمان- پیک، تی- ساکس، سندهوف و ...) در خانواده
  • سابقه مواجهه یک مادر باردار با مواد مضر و تراتوژن و مصرف داروهائی که در دوران بارداری مجاز نیستند.

 

  • آزمايشگاه سيتوژنتيك

در اين بخش خدماتي از قبيل كشت و بررسي كروموزومي در موارد تشخيص قبل و بعد از تولد ارائه مي گردد. تكنيك هاي رنگ‌آميزي مورد استفاده در اين بخش GTG و در صورت لزوم ساير روش‌هاي رنگ‌آميزي و FISH مي‌باشد. كليه نمونه‌هاي خون محيطي نيز با روش باندينگ و با قدرت تفكيك بالا (High Resolution) توسط متخصصين مورد بررسي قرار مي‌گيرند.

 

در اين بخش خدماتي مانند تشخیص بعد از تولد مواردی مانند عقب ماندگی ذهنی، سقط مکرر، نازایی، ابهام جنسیت، بدشکلی ها، تشخیص قبل از تولد با استفاده از آمنیوسنتز هفته 15 تا 20 بارداری برای تشخیص ناهنجاری های کروموزومی، تشخیص سریع ناهنجاری شمارشی کروموزوم‌های جنین (مانند سندرم داون) در زمان قبل از تولد در عرض 48 ساعت (Rapid FISH)، بررسی کروموزومی با استفاده از بافت جامد، انجام آزمایش جهت سرطان خون و تومورها (FISH)، بررسی شکست و ناهنجاری های کروموزومی در بیماران شکنندگی کروموزومی مانند آنمی فانکونی و افراد مواجه شده با اشعه و مواد شیمیایی ارائه مي گردد.

 

آزمايشاتي كه در اين بخش منجر به تشخيص بيماري هاي سيتوژنتيكي مي شود شامل آزمايشات تشخيصي قبل از تولد،‌ آزمايشات تشخيصي بعد از تولد و آزمايشات تشخيصي بافت هاي جامد مي باشد.
 

  • آزمايشات تشخيصي قبل از تولد

آزمايشات تشخيصي قبل از تولد در موارد ذيل صورت مي پذيرد:

- انديكاسيون هاي بررسي كروموزومي با استفاده از مايع آمنيوتيك (15تا 17 هفتگي حاملگي) و ويلوزيته‌هاي جفت (10 تا 12 هفتگي حاملگي)

- بالا بودن سن مادر (35 سال و بيشتر)

- تعيين جنسيت در مواردي كه بيماري وابسته به كروموزوم x باشد.

- ماركرهاي چندگانه سرم مادري غير طبيعي (انديكاسيون براي سندرم داون)

- سونوگرافي غيرطبيعي كه نشانگر ناهنجاري كروموزمي باشد (مانند ضخيم بودن پوست پشت گردن براي سندرم داون)

- فرزند قبلي واجد ناهنجاري كروموزومي باشد.

- يكي از والدين حامل يك ناهنجاري كروموزومي باشد مثل ترانسلوكاسيون

  • آزمايشات تشخيصي بعد از تولد

آزمايشات تشخيصي بعد از تولد در موارد ذيل صورت مي پذيرد:

  • علائم ديسمورفيك (بيماري هاي همراه با بدشكلي و ناهنجاري هاي مادرزادي)
  •  تاخير در رشد
  • سابقه مرده‌زايي و مرگ نوزاد به همراه چندين مالفورماسيون يا ديسمورفيسم
  •  ابهام تناسلي
  •  آمنوره اوليه و آمنوره ثانويه
  •  نازايي
  •  سقط‌هاي مكرر (3 سقط يا بيشتر)، در اين شرايط هر دو زوج بايستي مورد بررسي قرار گيرند.
  • سابقه سندرم مشكوك به ناهنجاري كروموزومي در خانواده (مثل سندرم دان)
  • سابقه ناهنجاري ساختاري كروموزومي در خانواده (مثل ترانسلوكاسيون‌ها)
  • عقب‌ماندگي ذهني
  •  آنمي فانكوني، آتاكسي تلانژكتازي، سندرم بلوم و بيماري هايي كه شكست كروموزومي در آن ها وجود دارد.

 

  • آزمايشات تشخيصي بافت هاي جامد

آزمايشات تشخيصي بافت هاي جامد در موارد ذيل صورت مي پذيرد:

  • محصولات سقط
  • بيوپسي پوست از بيماران مشكوك به موزايسم مثل سندرم ترنر، تريزومي 8
  • بيوپسي پوست از بيماران مبتلا به  Palliser killian
  • بيوپسي پوست، غضروف، پلاسنتا و ... از نوزادان ديسمورفيكي كه بلافاصله بعد از تولد فوت كرده‌اند يا دچار مرده‌زايي شده‌اند.

 

  • بخش ژنتیک مولکولی

اين بخش در بيمارستان صارم يك آزمایشگاه تشخیصی پیشرفته است که ماموریت تشخیص بیماری‌های ژنتیکی و تحقیق در مورد علل ژنتیکی بیماری‌ها را بر عهده دارد. این آزمایشگاه با در اختیار داشتن امکانات و فضای مناسب آزمایشگاهی دارای توانایی در زمینه بررسی و تشخیص بیماری‌های ژنتیکی می‌باشد. بررسی مولکولی بیماری‌های ژنتیک نیازمند کار تخصصی فراوان و هماهنگی متخصصین بالینی و آزمایشگاهی دارد که این مهم در اين بیمارستان فراهم می‌باشد. هماهنگی کامل با پزشکان متخصص و کمک به تائید تشخیص بالینی از اولویت‌های اصلي آزمایشگاه ژنتیک مولکولی می‌باشد. همچنين با تکیه بر دانش روز و همکاری با بهترین مراکز دانشگاهی و تشخیصی در دنیا، آزمایشگاه ژنتیک مولکولی بیمارستان صارم آمادگی خود را در جهت کمک به تشخیص مولکولی بیماری‌های ژنتیک اعلام می‌دارد.

 

معمولا زمانی که بیش از یکی از افراد خانواده مبتلا به یک نوع بیماری نادر مانند عقب ماندگي ذهنی یا فلج مادرزادی باشد شک به بیماری های ژنتیک ایجاد می شود. با این حال بسیاری از بیماری‌های ژنتیکی، خود را به صورت بیماری‌های تک‌گیر نشان می‌دهند (در چنین حالتی تنها یک عضو خانواده مبتلا به بیماری می‌باشد). در چنین شرایطی نيز اين آزمایشگاه با انجام بسیاری از آزمایشات مولکولی و با تکیه بر آخرین دستاوردها و استانداردهای جهانی خدمات مورد نياز هموطنان را ارائه مي نمايد.

 

تشخیص پیش از تولد يا قبل از لانه گزيني نيز به عنوان یکی از دو روش جلوگیری از گسترش بسیاری از بیماری‌های ژنتیک در کنار PGD امروزه مورد درخواست متعدد خانواده‌ها می‌باشد. آزمايشگاه مولكولي بيمارستان صارم تجربه مناسبی در انجام تشخیص پیش از تولد دارد و تاکنون صدها بیمار نادر یا شایع در این آزمایشگاه مورد تشخیص قبل از تولد قرار گرفته اند.  

بهترین راه انجام آزمایشات ژنتیک مراجعه به آزمایشگاه و انجام نمونه‌گیری در محل می‌باشد. در چنین حالتی 5 تا 10 سی سی خون محیطی در لوله‌های مخصوص جمع آ‌وری و مورد آزمایش قرار مي گيرد.

در صورت تمایل یا عدم امکان حضور در آزمایشگاه نيز می‌توان با تكميل توافق‌نامه، 5 سی سی نمونه خون در لوله حاوی EDTA از فرد بیمار همراه با نسخه پزشکی و مشخصات مورد نظر به آدرس آزمایشگاه ارسال گردد. در چنین حالتی با تماس تلفنی با آزمایشگاه می‌توان مبلغ مورد نیاز برای انجام تست مولکولی را به حساب مربوطه واریز کرد و آزمایشگاه پس از دریافت رسید بانکی اقدام به انجام تست می‌نمايد. لازم به ذکر است که در چنین حالتی مسئولیت مطابقت خون ارسال شده با خون بیمار به عهده بیمار یا فرد ارسال کننده می‌باشد.

فعاليت هاي مربوط به اين بخش به چهار گروه تقسيم مي شوند:

  • تشخيص علل ناباروري و سقط هاي مكرر
    • تشخيص پيش از لانه گزيني (PGD)
    • تشخيص پيش از تولد (PND)
    • تشخيص پس از تولد (Postnatal Genetic Diagnosis)

در اين بخش انتخاب جنسیت جنين، انتخاب جنین‌های سالم از نظر سیتوژنتیکی (اختلال در کروموزوم ها)، انتخاب جنین‌های سالم از لحاظ ژنتیکی (جنین‌های عاری از بیماری‌هایی مانند عقب ماندگي ذهنی، ناشنوايي، ناهنجاری‌های مادرزادی، سرطان پستان، سرطان تخمدان و هر نوع بیماری ژنتیکی که در خانواده وجود دارد) و انتخاب جنین‌های سالم جهت جلوگیری از سقط‌های مکرر قبل از  بارداری و پیش از لانه گزینی جنین امكان پذير مي باشد.

 

  • كدام بیماری ها در این بخش بررسی می شوند؟

این آزمایشگاه می تواند تمام بیماری هایی را که امروزه به عنوان بیمای ژنتیک شناخته می شوند مورد بررسی قرار دهد. بسیاری از این بیماری ها در این آزمایشگاه انجام می شوند و تعدادی از آن ها که در این آزمایشگاه مورد بررسی قرار نمی گیرند در آزمایشگاه های همکار در اروپا مورد بررسی قرار می گیرند. مهمترین بیماری‌هایی که در این آزمایشگاه بررسی می‌شوند عبارتند از:

  • بتا تالاسمي (Beta Thalassemia)
  • آلفا تالاسمي (Alpha Thalassemia)
  • سرطان سينه و تخمدان (BRCA1, BRCA2) + (Breast and Ovary Cancers MLPA)
  • هيپرپلازي مادرزادي آدرنال (CAH) (Congenital Adrenal Hyperplasia)
  • بررسي فاكتورهاي ترومبوفيلي (پنل) (Thrombophilia risk factors panel)
  • سيستيك فيبروزيس (Cystic Fibrosis)
  • آكندروپلازي (Achondroplasia)
  • بررسي ژنوتيپ DPD در افراد كانديد درمان با 5-FU (DPD genotyping for 5-FU therapy candidates)
  • دوشن و بكر (Duchennec& Becker Muscular Diseases)
  • بررسي جهش هاي EGFR (EGFR Mutations)
  • تب مديترانه‌ای فاميلي (FMF) (Familial Mediterranean Fever)
  • سندرم X شكننده (Fragile X Syndrome)
  • سندرم تخمداني(با هدف بررسي علت سقط هاي مكرر)
  • آتاکسی فردریش (FA)
  • هانتینگتون (HD)
  • بيماري گوشه (Gaucher Disease)
  • ناشنوايي غير سندرمي (GJB2) (Non- Syndromic Hearing Loss)
  • هموكروماتوز (Hemochromatosis)
  • ترومبوز وريدي (Venous Thrombosis)
  • ناباروري (ريزحذف هاي Yq) (Yq microdeletion Infertility)
  • بررسي جهش‌هاي KRAS (KRAS mutations)
  • بررسي جهش‌هاي APC
  • پنل AML به روش RT-PCR (AML Panel)
  • پنل ALL به روش RT-PCR (ALL Panel)
  • RT-PCR جهت بررسي جابجايي‌هاي t(9;22), t(8;21), t(15;17), inv(16), t(4;11), t(1;19), t(12;21) (p12;q22) و t(8:14)
  • بررسي جهش‌هاي ژن NPM1 در بيماران مبتلا به AML (NPM1 in AML)
  • بررسي جهش‌هاي ژن FLT3 در بيماران مبتلا به AML (FLT3 in AML)
  • بررسي محصول ژني JAK2 منجر به لوسمي به روش ARMA-PCR
  • بررسي جهش‌هاي ژن MPL در بيماران مبتلا به لوسمي
  • بررسي سندرم‌هاي ريز حذفي (سندرم دي جرج، ويليامز و ...) به روش MLPA  (Microdeletion Syndromes by MLPA)
  • تعيين ابوت (Paternity)
  • تعيين جنسيت (Sex Determination)
  • آتروفي عضلاني - نخاعي (SMA) (Spinal Muscular Atrophy type 1,2,3)
  • ريز حذف‌هاي شايع كروموزومي به روش MLPA (Chromosomal microdeletion by MLPA)
  • بررسي حذف‌هاي ساب تلومري به روش MLPA (Subtelomeric microdeletion by MLPA)
  • بررسي ملكولي حساسيت به وارفارين (Warfarin sensitivity)
  • تشخيص قبل از تولد براي آنيوپلوئيدي به روش QF-PCR (Prenatal Diagnosis for Aneuploidies)
  • بررسي فراگمانتاسيون اسپرم قبل از انجام تست IVF (Sperm DNA Fragmentation)
  • بررسي ژن PMP22 در بيماران مبتلا به شاركوت ماري توث (charcot marie tooth)
  •  

سندروم رت (Rett Syndrome)

  • بيماري كليه پلي كيستيك (polycystic kidney disease)
  • گالاكتوزمي (Galactosemia)
  • فنيل كتونوري كلاسيك و غير كلاسيك (Phenylketonuria)
  • شناسايي علل ژنتيكي اختلالات ايديوپاتيك به كمك تكنولوژي Next Generation Sequencing

 

  • بخش متابوليك

بخش بیماری های متابولیک بیمارستان صارم با داشتن یکی از قوی ترین و منحصر به فردترین متخصصین این رشته آماده است تا خدمات روزآمد و استاندارد را در مورد تشخیص، درمان و پیشگیری بیماری های متابولیک میکرومولکولی و ماکرومولکولی، میتوکندریائی و پراوکسیزومی به خانواده های محترم ارائه نمایید.

 

  • آزمايشگاه فوق تخصصی تشخیص قبل از لانه گزینی PGD

در اين بخش كه به بخش (PGD) نيز معروف مي باشد انتخاب جنسیت جنين، انتخاب جنین‌های سالم از نظر سیتوژنتیکی (اختلال در کروموزوم ها)، انتخاب جنین‌های سالم از لحاظ ژنتیکی (جنین‌های عاری از بیماری‌هایی مانند عقب افتادگی ذهنی، کری، ناهنجاری‌های مادرزادی، سرطان پستان، سرطان تخمدان و هر نوع بیماری ژنتیکی که در خانواده وجود دارد) و انتخاب جنین‌های سالم جهت جلوگیری از سقط‌های مکرر قبل از بارداری و پیش از لانه گزینی جنین امكان پذير مي باشد.

به طور کلی با این روش ابتدا با IVF و استفاده از نطفه زن و شوهر تعدادی جنین در آزمایشگاه تولید می شود. سپس یک تا دو سلول از جنین برداشته شده و تست های ژنتیکی لازم در آن انجام می شود. برای مثال اگر جنس جنین همان بود که زوجین می خواهند یا اگر جنین بیماری ژنتیکی شناخته شده در خانواده را نداشت و سالم بود انتخاب و در رحم مادر کاشته می شود.

این تکنیک بسیار ظریف و تخصصی است که در مراکز معدودی در دنیا مورد استفاده قرار می گیرد. دپارتمان ژنتیک بیمارستان صارم مفتخر است که با موفقیت این تکنیک را راه اندازی و خدمات مورد درخواست خانواده ها را ارائه می نماید.

  • موضوعات ژنتيكي

در اين قسمت برخي از موضوعات مرتبط با علم ژنتيك تشريح مي گردد.

 

  • ديستروفي

هرگونه اختلال ناشی از نقص در تغدیه سلولی را دیستروفی می‌گویند. دیستروفی ماهیچه‌ای یک سلسله بیماری‌های بسیار حاد ژنتیکی پیشرونده وابسته به کروموزوم هاست که باعث تخریب یا اختلال در بافت ماهیچه‌ای می‌شود. دیستروفی ماهیچه‌ای شامل ۸ نوع بیماری است که نمونه شاخص و شدید آن ديستروفي ماهيچه اي دوشن است. دیستروفی ماهیچه‌ای غیر قابل درمان است و تاکنون هیچ دارویی برای درمان آن ساخته نشده است. محققان در حال تحقیقات بر روی این بیماری‌ها هستند و تاکنون موفق به ساخت چند ژن و داروی آزمایشی شده‌اند که بر روی حیوانات آزمایشگاهی مؤثر بوده است. انواع بیماری‌های دیستروفی ماهیچه‌ای به شرح ذيل مي باشد:

دیستروفی ماهیچه‌ای امری دریفوس

 

دیستروفی ماهیچه ای دوشن (DMD)، شایع‌ترین و شدیدترین نوع از بیماری‌های دیستروفی ماهیچه‌ای است. از عوارض اصلی این بیماری تحلیل و نابودی ماهیچه‌های ارادی (که در کنترل بدن نقش حیاتی دارند) است که در مواقع شدید نهایتاً منجر به عدم توانایی در راه رفتن، ۹۶% معلولیت، مشکلات تنفسی و مرگ می شود. فراوانی دوشن ۱ در ۳۵۰۰ کودک پسر است. این بیماری در اثر تغییرات و نقض در ژن (DMD) واقع در کروموزوم X ایجاد می‌شود. این ژن مسؤل ساخت پروتئین دیستروفین که ماده‌ای ضروری برای حفظ و ثبات ماهیچه‌ها است می‌باشد و در غشاء سلولی قرار دارد. به طور کلی بانوان دارای کروموزومX  ناقص و حامل این بیماری هستند و می‌توانند این بیماری را به نیمی از فرزندان پسر خود منتقل کنند. به طور کلی علایم بیماری در ۶ سالگی ظاهر می‌شود گرچه در دوران نوزادی هم نمایان است. نوزاد در موقع تولد کاملاً سالم به نظر می‌رسد، ولی هنگامی که شروع به حرکت می‌کند، حتی زمانی که با چهار دست و پا و یا سینه خیز می‌نماید حرکت او کندتر از همسالان خود است و زود به زود خسته می‌شود. هنگامی که به راه می‌افتد ضعف ماهیچه ای به تدریج واضح تر می‌شود. معمولاً والدین نسبت به نحوه راه رفتن غیر طبیعی یا اشکال در برخاستن فرزندشان از روی زمین، راحت زمین خوردن، اشکال در بالا رفتن از پله‌ها و عدم توانایی دویدن یا انجام حرکات ورزشی در مقایسه با همسالانشان نگران می‌شوند. بزرگ شدن غیر طبیعی ماهیچه‌های ساق پا و ضعف خفیف تا متوسط ماهیچه‌های ابتدای اندام تحتانی، به صورت راه رفتن اردک وار و عدم توانایی در برخاستن راحت از روی زمین تظاهر می‌کنند. این کودکان به طور مشخص برای برخاستن از حالت نشسته از پاها و بدنشان کمک می‌گیرند که به نشانه گاور معروف است. تحلیل ماهیچه ای به صورتی است که در ۸ سالگی کاملاً ضعف ماهیچه‌ها بارز می‌شود. این تحلیل ماهیچه‌ای ابتدا از پاها و لگن شروع، باعث کاهش حجم و نابودی ماهیچه‌های این ناحیه می‌شود و نهایتاً دست‌ها، بازوها و شانه را نیز در بر می‌گیرد که موجب افتادگی شانه می‌شود. در ۱۰ سالگی بیمار توانایی راه رفتن را از دست می‌دهد و به ویلچر نیاز پیدا می‌کند. از آنجایی که دو سوم از وزن بدن از ماهیچه‌ها تشکیل شده است، با نابودی ماهیچه‌ها وزن بدن به شدت کاهش می یابد و به یک سوم از کل آن می رسد. در بیشتر مواقع پیشرفت بیماری ادامه می‌یابد و به علت رشد غیر طبیعی استخوان‌های ستون فقرات، ستون فقرات به صورت حرف S انحنا پیدا می‌کند و قفسه سینه اندکی تغییر شکل می دهد که سبب جمع شدگی بدن می شود. پیشرفت بیماری در مواقع شدید نهایتاً با مشکلات تنفسی و مرگ همراه خواهد بود، طول عمر متوسط برای بیماران معمولاً بین ۲۰ تا ۳۰ سال است.

 

  • سندرم داون

سندرم داون که در گذشته مونگولیسم نیز نامیده می‌شد، یک بیماری ژنتیکی است که به دلیل حضور تمام یا بخشي از یک کروموزم اضافی در جفت کروموزم ۲۱ به وجود می‌آید. این بیماری دارای علایم مختلف از جمله ناهنجاری‌های عمده و یا خفیف در ساختار یا عملکرد ارگان‌ها می‌باشد. از جمله علایم عمده و زودرس که در تقریباً همه بیماران مشاهده می‌شود وجود مشکلات یادگیری و نیز محدودیت و تاخیر رشد و نمو می‌باشد. نام این سندرم از نام یک پزشک انگلیسی به نام جان لانگزدان داون (John Langsdon Down) گرفته شده‌است که برای اولین بار این سندرم را در سال ۱۸۶۶ توصیف نمود. افراد مبتلا به سندرم داون توان ذهنی پایین تر از حد میانگین دارند و به طور معمول دچار ناتوانی ذهنی خفیف تا متوسط هستند. تعداد کمی از مبتلایان به سندرم داون دچار ناتوانی شدید ذهنی هستند. متوسط میزان بروز این سندرم مابین ۱ در ۶۰۰ تا یک در ۱۰۰۰ مورد از تولد نوزادان زنده گزارش شده ‌است که این میزان در مادران جوان کم تر و با افزایش سن مادر افزایش می‌یابد. با این وجود در حدود دو سوم مبتلایان به سندرم داون از مادران زیر ۳۵ سال متولد می‌شوند

 

  • تشخيص علل ناباروري و سقط هاي مكرر

از ديدگاه پزشکی هرگاه زوجي در سن باروری ۱۲ ماه پس از ازدواج علی‌رغم انجام فعالیت جنسی طبیعی و بدون استفاده از روش های پیشگیری، بچه دار نشوند یکی از زوجین دچار ناباروری است.

ناباروری در انسان می‌تواند منشا پدری مانند واریکوسل و آزواسپرمی یا منشا مادری مانند سندرم ترنر، آژنزی تخمدان، سندرم آشرمن داشته باشد. البته باید توجه داشت که ناباروری به معنی عدم تولید گامت نیست بلکه عدم توان تولد نوزاد زنده را گویند مثلاً در مردان بیماری اولیگواسپرمی یا پس از انجام وازکتومی فرد بالقوه اسپرم تولید می‌کند ولی در عمل نمی‌تواند بچه دار شود. مشابه این حالت در زنان نداشتن مادرزادی رحم و نیز پس از انجام عمل قطع لوله‌های فالوپ (T.L) است.

زمانيكه 3 يا تعداد بيشتري بارداري با شکست متوالي روبرو شود سقط مکرر (RM) گفته مي شود.

علل سقط‌های مکرر یا ناباروری مي تواند موارد ذيل باشد:

  • ناباروری مردان و فرگمنتاسیون DNA اسپرم
  • ناباروری مردان ژن  AURKC
  • بیماری سیستیک فیبروزیس ژن CFTR
  •  

علل ترومبوفیلی در زنان شامل MTHFR، FII، FV Leiden

 

  • پولیمورفیسم ژن MTHFR در مردان
  • ژنوتیپ تخمدانی شامل افزایش تکرار سه نوکلئوتیدی ژن FMR1
  • ریز حذف های کروموزوم Y و ...
     
  • تشخيص پيش از لانه گزيني (PGD)

تشخیص ژنتیکی پیش از لانه گزینی موسوم بهPre implantation Genetic Diagnosis  یکی از راه های غربالگری پیش از تولد (PND) برای تشخیص بیماری های ژنتیکی و تعيين جنسيت است که بر روی جنین پیش از قرار گیری در رحم مادر، حتی گاهی بر روی اووسیت پیش از لقاح انجام می شود. بنابراین PGD شاخه ای از فناوری های کمک باروری است و نیازمند انجام لقاح آزمایشگاهی یا IVF  برای بدست آوردن تخم یا تخمک است.

با استفاده از این روش می توان جنین ها را بر اساس جنسیت در بیماری های وابسته به جنس یا بر اساس سلامت از نظر یک ژن مورد نظر انتخاب کرد. به عنوان مثال خانواده هایی که دارای ژن معیوب و استعداد به سرطان پستان می باشند می توانند با انجامPGD  جنین هایی را انتخاب کنند که در بزرگسالی استعداد به سرطان پستان نداشته باشند.

زوجینی که حامل ناهنجاری های ژنتیکی از قبیل اختلالات تک ژنی با توارث آتوزومی غالب یا مغلوب و یا اختلالات وابسته به جنس یا نوآرایی های کروموزومی هستند با خطرات تولید مثلی مانند سقط خودبخودی جنین یا تولد فرزند مبتلا به اختلالات ژنتيكي و گاها مرگ زودهنگام مواجه خواهند بود. در چنین شرایطی مادر بعد از حاملگی گزینه تشخیص پیش از تولد را پیش رو خواهد داشت که یا در سطح آمنیوسنتز یا در سطح نمونه گیری از پرزهای کوریونی می توان اختلال ژنتیکی را در جنین شناسایی نمود.

طی تشخیص پیش از تولد اگر معلوم شود که جنین حامل یک ناهنجاری ژنتیکی است زوجین یا باید پذیرای تولد فرزندی مبتلا باشند یا آن که گزینه ختم بارداری را انتخاب نمایند که انتخاب گزینه ختم بارداری تصمیمی بسیار سخت و همراه با آسیب های روحی و روانی است بخصوص اگر سن حاملگی بالا باشد. برخی زوجین ممکن است حتی طی چندین حاملگی مکرر جهت تولد فرزندی سالم مجبور به انتخاب گزینه ختم بارداری گردند که چنین شرایطی برای خیلی از خانواده ها قابل پذیرش نیست.

حتی برخی خانواده ها نیز با مسئله ختم بارداری مشکل اخلاقی دارند و مجبور به تولد فرزندی مبتلا به یک اختلال ژنتیکی می گردند. چنین زوجینی گزینه های دیگری از قبیل گامت اهدایی یا فرزندخواندگی یا اصلا نداشتن فرزند را پیش رو خواهند داشت ولی هر یک از این موارد مشکلات خاص خود را دارا می باشند.

تشخیص ژنتیکی پیش از لانه گزینی به عنوان یک جایگزین برای تشخیص پیش از تولد برای زوجین بارور که حامل یک اختلال ارثی مشخص هستند محسوب می گردد.

تشخیص ژنتیکی پیش از لانه گزینی (PGD) در واقع یک فرم تشخیص پیش از تولد زودهنگام است که هدف آن کاهش خطر انتقال اختلالات ژنتیکی به واسطه تشخیص آن اختلال در سطح اووسیت یا رویان حاصل از تكنولوژي كمك باروري می باشد.

مراحل انجام تشخیص ژنتیکی پیش از لانه گزینی (PGD) به شرح ذيل مي باشد:

- تحريك تخمدان ها

- جمع آوري تخمك

- جمع آوري اسپرم

- لقاح

- بيوپسي از رويان

- انجام آزمايش روي رويان

- بعد از تشخیص تنها رویان های فاقد اختلال ژنتیکی جهت انتقال به رحم مادر انتخاب می گردند.

مزیت اصلی تشخیص ژنتیکی پیش از لانه گزینی نسبت به تشخیص پیش از تولد جلوگیری از ختم بارداری در صورت تایید وجود اختلال ژنتیکی در رویان می باشد.

 

  • موارد كاربرد تشخیص ژنتیکی پیش از لانه گزینی (PGD)

تشخيص ژنتيكي پيش از لانه گزيني در موارد ذيل كاربرد دارد:

- تشخیص و جلوگیری از انتقال اختلالات تک ژنی و كروموزومي بدون نياز به خاتمه دادن به بارداري بنابراين استفاده از اين تكنيك استرس و نگراني والدين جهت سقط جنين را از بين مي برد.

- غربالگری رویان ها برای اختلالات با شروع دیررس از قبیل سرطان ها که از يك طرف والدين داراي سابقه خانوادگي براي چنين بيماري هايي عمدتا تمايلي به آگاهي از بيماري خود ندارند و از طرف ديگر حتی اگر توسط تشخیص پیش از تولد هم چنين اختلالاتي در جنين شناسایی گردند، اندیکاسیون ختم بارداری ندارند.

- تعيين نوع آنتي ژن سازگاري نسجي به منظور بارداري جنيني با سلول های بنیادی فاقد اختلالات ژنتیکی و سازگار با فرزند مبتلای موجود در خانواده جهت انجام پیوند.

- تعین جنسیت به منظور جلوگيري از انتقال بيماري هاي ژنتيكي وابسته به جنس يا انتخاب فرزند با جنسيت دلخواه در مواردي كه هيچگونه ريسك ابتلا به بيماري هاي ژنتيكي وجود ندارد.

 

  • نرخ موفقيت PGD

فاكتور هاي متعددي بر ميزان موفقيت تكنيك تشخيص پيش از لانه گزيني موثر است. مهمترين مسئله سن مادر است. هرچه سن مادر بالاتر باشد ميزان موفقيت كاهش مي يابد به ويژه سن بالاي 39 سال. به طور كلي شانس يك زوج براي بارداري در هر بار چرخه تشخيصي 25 درصد مي باشد.

 

  • تشخيص پيش از تولد (PND)

برای آزمایش ژنتیک قبل از تولد نوزاد، زنان باردار می‌توانند آمینوسنتز یا نمونه‌گیری ویلوس کوریون را انتخاب کنند. آمینوسنتز تستی است که بین هفته 14 تا 16 هفته بارداری انجام می‌شود. در اين آزمايش مایع آمنيوتيك اطراف جنين را می‌توان برای بررسی مشکلات ژنتیکی و تعیین جنسیت نوزاد آزمایش کرد. نمونه‌گیری ویلوس کوریون (CVS) نیز معمولاً بین هفته دهم تا دوازدهم بارداری انجام می‌گیرد و در آن بخش کوچکی از جفت جنین برای بررسی مشکلات ژنتیکی جنین مورد استفاده قرار مي گيرد. از آنجا که نمونه‌گیری ویلوس کوریون آزمایشی تهاجمی است ممکن است با خطر سقط‌ جنین همراه باشد.